Cách phòng tránh điện giật trong gia đình an toàn, hiệu quả

Điện giật có thể xảy ra khi cơ thể tiếp xúc với phần mang điện hoặc dòng điện bị rò ra ngoài do thiết bị, dây dẫn và hệ thống điện gặp sự cố. Những thói quen tưởng như đơn giản như chạm vào thiết bị khi tay ướt, sử dụng dây điện hư hỏng hoặc đặt ổ cắm ở nơi ẩm ướt đều có thể làm tăng nguy cơ tai nạn. Chủ động kiểm tra hệ thống và hình thành thói quen sử dụng điện đúng cách là biện pháp phòng tránh điện giật quan trọng để bảo vệ các thành viên trong gia đình.

Những nguyên nhân thường gây điện giật trong gia đình

Điện giật thường liên quan đến tiếp xúc trực tiếp với nguồn điện hoặc tiếp xúc gián tiếp với thiết bị đang bị rò điện. Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Dây điện bị nứt, bong tróc hoặc hở lớp cách điện.
• Thiết bị điện bị hỏng và rò điện ra vỏ.
• Chạm vào thiết bị khi tay ướt hoặc chân đang đứng trên nền ẩm.
• Ổ cắm, công tắc được lắp đặt tại nơi ẩm ướt.
• Dây dẫn, phích cắm hoặc ổ cắm xuống cấp nhưng vẫn tiếp tục sử dụng.
• Hệ thống điện thiếu dây tiếp đất hoặc thiết bị bảo vệ chống rò.
• Tự ý sửa chữa, đấu nối điện khi chưa ngắt nguồn.
• Trẻ nhỏ tiếp xúc với ổ cắm hoặc đưa vật dẫn điện vào ổ điện.

EVN khuyến cáo không đặt ổ cắm, công tắc ở những vị trí ẩm ướt và cần chú ý đến hệ thống tiếp đất, thiết bị chống giật để hạn chế nguy cơ tai nạn điện.

Cách phòng tránh điện giật trong gia đình

Không chạm vào thiết bị điện khi tay ướt

Nước làm giảm điện trở của cơ thể và có thể làm tăng mức độ nguy hiểm khi xảy ra tiếp xúc với nguồn điện. Vì vậy, cần lau khô tay trước khi cắm, rút phích điện hoặc thao tác với công tắc và thiết bị điện.

Đặc biệt cần tránh sử dụng các thiết bị điện khi đang đứng trên nền nhà ướt, trong khu vực có nước hoặc khi cơ thể đang tiếp xúc với các bề mặt dẫn điện.

Tài liệu hướng dẫn an toàn điện của EVN cũng khuyến cáo không chạm vào dụng cụ sử dụng điện khi tay hoặc nền, sàn nhà ẩm ướt.

Đặt ổ cắm và công tắc ở vị trí khô ráo

Ổ cắm, công tắc nên được bố trí tại vị trí tránh nước và hạn chế tiếp xúc với hơi ẩm. Khu vực như phòng tắm, bồn rửa, sân ngoài trời hoặc nơi thường xuyên bị nước bắn cần được đặc biệt lưu ý.

Nếu cần cấp điện cho khu vực có độ ẩm cao, hệ thống phải được thiết kế và lựa chọn thiết bị phù hợp với điều kiện sử dụng thay vì sử dụng ổ cắm thông thường.

Kiểm tra dây điện và phích cắm thường xuyên

Dây điện bị nứt, bong vỏ, biến dạng hoặc lộ lõi dẫn điện là dấu hiệu cần ngừng sử dụng. Tương tự, phích cắm bị cháy xém, lỏng hoặc nóng bất thường cũng không nên tiếp tục sử dụng.

EVN khuyến cáo người dân chú ý các dấu hiệu như dây điện bong tróc, nứt vỡ, phích cắm nóng bất thường, ổ cắm cháy xém hoặc có mùi khét vì đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo hệ thống điện đang mất an toàn.

Không tự ý sửa chữa khi chưa ngắt nguồn điện

Khi lắp đặt, sửa chữa hoặc thay thế thiết bị điện, cần ngắt thiết bị đóng cắt phù hợp trước khi thao tác. Không nên sửa dây điện, ổ cắm hoặc thiết bị khi hệ thống vẫn đang có điện.

Đặc biệt, không nên chỉ tắt công tắc của thiết bị rồi cho rằng nguồn điện đã được cách ly hoàn toàn. Với những công việc liên quan đến đường dây hoặc mạch điện, cần xác định nguồn đã được ngắt trước khi thực hiện.

Sử dụng thiết bị chống giật và bảo vệ phù hợp

Thiết bị chống dòng rò như ELCB hoặc RCCB có thể tự động ngắt mạch khi phát hiện dòng điện rò, giúp giảm nguy cơ điện giật và hạn chế sự cố do rò điện.

EVN khuyến cáo lắp thiết bị chống giật cùng với aptomat bảo vệ quá tải và sử dụng hệ thống tiếp đất phù hợp.

Khi lựa chọn các thiết bị điện đa dụng, cần xem xét đúng mục đích sử dụng, thông số kỹ thuật và điều kiện lắp đặt thay vì chỉ dựa vào giá thành hoặc hình thức sản phẩm.

Đảm bảo hệ thống điện có tiếp đất

Tiếp đất là một phần quan trọng trong hệ thống bảo vệ an toàn điện. Khi thiết bị xảy ra sự cố rò điện ra vỏ, hệ thống tiếp đất phù hợp giúp tạo đường dẫn cho dòng điện sự cố và hỗ trợ thiết bị bảo vệ phát hiện, ngắt nguồn.

EVN cũng khuyến cáo hệ thống điện trong gia đình cần có dây tiếp đất và thiết bị bảo vệ phù hợp để hạn chế nguy cơ điện giật do rò điện.

Không để trẻ nhỏ tiếp xúc với ổ cắm

Trẻ nhỏ có thể tò mò và đưa tay hoặc vật dụng vào ổ cắm, tạo nguy cơ điện giật. Những ổ cắm không sử dụng nên được bố trí ở vị trí khó tiếp cận hoặc có giải pháp bảo vệ phù hợp.

Các thiết bị điện có dây dẫn đặt thấp, ổ cắm gần khu vực sinh hoạt của trẻ cũng cần được kiểm tra để tránh tình trạng trẻ kéo, cắn hoặc làm hư hỏng dây điện.

Không sử dụng thiết bị có dấu hiệu rò điện

Nếu chạm vào vỏ máy giặt, tủ lạnh, bình nóng lạnh hoặc thiết bị điện khác mà có cảm giác tê, giật nhẹ hoặc bất thường, cần ngừng sử dụng và kiểm tra.

Không nên tiếp tục chạm vào thiết bị để thử xem hiện tượng có còn xảy ra hay không. Dòng điện rò có thể xuất hiện do hỏng cách điện, môi trường ẩm ướt hoặc lỗi trong hệ thống điện.

Cách kiểm tra để phát hiện nguy cơ điện giật

Kiểm tra định kỳ giúp phát hiện những vấn đề có thể dẫn đến điện giật trước khi xảy ra tai nạn. Có thể bắt đầu từ những dấu hiệu bên ngoài như:

• Dây điện nứt, tróc hoặc hở.
• Ổ cắm có dấu hiệu cháy xém.
• Phích cắm nóng bất thường.
• Thiết bị phát ra mùi khét.
• Aptomat hoặc thiết bị chống rò thường xuyên ngắt.
• Vỏ thiết bị có cảm giác tê khi chạm vào.
• Khu vực ổ cắm hoặc tủ điện bị ẩm, thấm nước.

Nếu thiết bị chống rò liên tục ngắt, không nên chỉ đóng lại để tiếp tục sử dụng. Đây có thể là dấu hiệu hệ thống đang có dòng điện rò cần được kiểm tra. Đối với những lỗi liên quan đến dây âm tường, rò điện hoặc tủ điện, nên sử dụng dụng cụ đo chuyên dụng và nhờ người có chuyên môn kiểm tra thay vì tự tháo lắp.

 

Cách xử lý khi có người bị điện giật

Khi có người bị điện giật, điều quan trọng đầu tiên là không chạm trực tiếp vào nạn nhân khi nguồn điện chưa được ngắt, vì người cứu có thể trở thành nạn nhân tiếp theo.

Cần nhanh chóng ngắt nguồn điện từ aptomat hoặc thiết bị đóng cắt phù hợp. Nếu không thể ngắt nguồn ngay, chỉ sử dụng phương tiện hoặc vật cách điện phù hợp để tách nguồn điện khỏi nạn nhân và tránh tiếp xúc trực tiếp.

Sau khi đã tách nạn nhân khỏi nguồn điện, cần gọi cấp cứu và thực hiện các bước sơ cứu phù hợp với tình trạng của nạn nhân. EVN cũng đưa ra khuyến cáo phải ngắt nguồn điện từ xa hoặc dùng vật cách điện để tách nguồn, tuyệt đối không chạm trực tiếp vào người đang bị điện giật.

Kiểm tra hệ thống điện định kỳ để phòng ngừa điện giật

Phòng tránh điện giật không chỉ phụ thuộc vào thói quen sử dụng điện mà còn cần một hệ thống điện được thiết kế, lắp đặt và bảo trì đúng cách. Dây dẫn, ổ cắm, thiết bị bảo vệ, tiếp đất và các thiết bị sử dụng điện đều cần được kiểm tra khi có dấu hiệu xuống cấp.

Đặc biệt, khi cải tạo nhà hoặc bổ sung nhiều thiết bị mới, nên đánh giá lại hệ thống điện thay vì chỉ đấu nối thêm vào đường dây hiện có. Chương trình quốc gia về an toàn trong sử dụng điện giai đoạn 2026–2035 cũng nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức, tự đánh giá mức độ an toàn của hệ thống điện và khuyến khích sử dụng các thiết bị bảo vệ an toàn điện.

Trong quá trình lựa chọn thiết bị bảo vệ và phụ kiện điện, người dùng có thể tham khảo các sản phẩm từ Điện Sáng để lựa chọn giải pháp phù hợp với nhu cầu lắp đặt thực tế.

Chủ động phòng ngừa để sử dụng điện an toàn

Điện giật trong gia đình có thể được hạn chế đáng kể nếu người dùng kiểm soát tốt những yếu tố cơ bản: giữ thiết bị và khu vực sử dụng điện khô ráo, không dùng dây dẫn hoặc thiết bị đã hư hỏng, lắp đặt bảo vệ chống rò và tiếp đất phù hợp, đồng thời ngắt nguồn trước khi sửa chữa.

Khi xuất hiện dấu hiệu rò điện, nóng bất thường, cháy xém hoặc aptomat liên tục ngắt, không nên bỏ qua hoặc tiếp tục sử dụng để “thử”. Phát hiện sớm và xử lý đúng cách là bước quan trọng để bảo vệ người và tài sản trong gia đình.